[THE STORY OF VIETKINGS] Tháng tư đong đậu nấu chè - ăn tết Đoan Ngọ nhớ về tháng Năm

25-06-2020

(THE STORY OF VIETKINGS) Ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn được dân gian gọi bằng cái tên dân dã hơn là Tết diệt sâu bọ nhằm ngày 5/5 Âm Lịch. Đây là một trong những ngày lễ truyền thống có nội hàm văn hóa phong phú.

 

Hàng năm cứ đến ngày này, nhà nhà lại sắm lễ với các loại hoa quả phong phú như vải, mận cùng những món ăn dân dã như bánh gio, rượu nếp... thơm nồng dâng cúng tổ tiên. Ngày Tết Đoan Ngọ là một dịp để các thành viên trong gia đình trở về sum họp, gắn kết với nhau.

 

 

 

Ăn Tết Đoan Ngọ là một phong tục lâu đời của người dân Việt Nam và một số nước Á Đông như Trung Quốc, Hàn Quốc… Nhưng ở mỗi quốc gia, Tết Đoan Ngọ lại mang nét riêng, cùng với cách thức tổ chức khác nhau liên quan đến những truyền thuyết và niềm tin tín ngưỡng.

 

Dân gian ta quan niệm rằng ngày 5/5 là thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái để cúng tổ tiên và mong muốn một mùa bội thu.

 

Tết Đoan Ngọ của Việt Nam bắt nguồn từ một truyền thuyết, vào một ngày sau vụ mùa trúng, nông dân ăn mừng vì trúng vụ nhưng lại bị sâu bọ kéo đến ăn sạch hoa màu, thực phẩm đã thu hoạch. Trong khi đang đau đầu không biết phải xử lý thế nào thì có một ông lão xuất hiện tự xưng là Đôi Truân. Ông chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng đơn giản gồm có bánh tro, trái cây, sau đó ra trước nhà mình vận động thể dục. Nhân dân làm theo chỉ một lúc sau, sâu bọ đàn lũ té ngã rã rượi. Lão ông nói: “Sâu bọ vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng”. Dân làng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất.

Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày “Tết diệt sâu bọ”, có người gọi nó là “Tết Đoan Ngọ” vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

 

 
Đến nay, người Việt vẫn coi trọng ngày Tết này. Cứ đến ngày này, phố phường, làng xóm nhộn nhịp hẳn lên. Nhà nào cũng dậy từ sớm, chuẩn bị vật phẩm cúng tổ tiên như nhiều loại quả dân dã như mận, vải, rồi bánh tro, rượu nếp, thịt vịt… Ở một số nơi còn có cả xôi, chè hạt sen, nếp cẩm…là những món ăn không thể thiếu.
 
Images

 

Sau lễ cúng là các tục lệ “diệt sâu bọ”. Vào sáng sớm khi vừa thức dậy, mọi thành viên trong gia đình nhắc nhau không để chân chạm đất, bụng còn rỗng thì ăn một ít rượu nếp cùng với những loại trái cây có vị chua, chát như vải, đào, mận… để diệt trừ “sâu bọ”, phòng bệnh tật. Vị nồng cay của rượu nếp có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh có hại trong cơ thể. Thịt vịt với tính mát, có tác dụng cân bằng phong huyết, âm dương trong cơ thể được lựa chọn làm món chính trong ngày này.

 

Images

 

Theo quan niệm của ông bà xưa, sau khi các loài sâu bọ trong cơ thể bị cơm rượu nếp “chuốc say”, tiếp tục ăn các loại trái cây có vị chua, chát sẽ khiến chúng chết nhanh hơn. Còn bánh tro hay gọi là bánh ú tro, bánh gio, bánh âm, bánh nẳng... vị nhạt, tính mát, thường ăn với đường hoặc mật, có tác dụng tiêu tan bệnh tật, giải nhiệt cơ thể trong tiết trời oi bức.

Người Việt quan niệm rằng 12h00 trưa ngày 5/5 (giờ Ngọ) là thời điểm mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm, là lúc dương khí mạnh nhất, thực vật có được tinh túy của đất trời, có công dụng chữa được nhiều thứ bệnh. Vì thế, đó là thời điểm để mọi người rủ nhau đi hái lá thuốc như ngải cứu, đinh lăng, tía tô, kinh giới... đem về phơi khô để dành dùng dần quanh năm.

 

 

Cùng với thời gian, nhiều tục lệ trong ngày Tết Đoan Ngọ cũng đã có nhiều thay đổi như tục nhuộm móng tay, móng chân, tục bôi rượu cho trẻ em… để trừ tà ma không còn phổ biến trong đời sống của nhân dân nữa. Các món ăn như cơm rượu nếp, bánh gio... bây giờ được bán nhiều ở các chợ kể cả vào ngày thường chứ không còn phải đợi đến ngày Tết Đoan Ngọ.

 

 

Văn hóa Việt Nam đa dạng và phong phú nên tại mỗi miền của đất nước lại có những nét văn hóa đặc trưng riêng trong ngày Tết Đoan Ngọ.

 

 

Tại Hà Nội và một số vùng của miền Bắc ngày này, rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là món không thể thiếu. Người ta cho rằng, bộ phận tiêu hoá của con người thường có các loại ký sinh gây hại và chúng nằm sâu trong bụng nên không phải lúc nào cũng diệt được. Chỉ có ngày mồng 5/5 (âm lịch), các loại ký sinh này thường ngoi lên, con người có thể ăn thức ăn, hoa quả vị chua, chát và nhất là rượu nếp, có thể loại bỏ chúng.

Còn ở miền Trung, món không thể thiếu trên mâm cơm cúng là bánh ú tro. Nhà nào cũng mua từ ba bốn chục bánh trở lên để cúng gia tiên và sau đó cả gia đình cùng nhau thưởng thức.

Theo truyền thống của người Nam bộ, thì thịt vịt là một thứ không thể thiếu cho ngày lễ này trong mâm cỗ diệt sâu bọ.

Tết Đoan Ngọ là cái Tết đánh dấu 1/2 năm đã qua, trước là tưởng nhớ tổ tiên, sau là ước mong chữa bệnh, cầu sức khoẻ. Tết Đoan Ngọ đã gắn với tín ngưỡng của cả cộng đồng Việt Nam từ bao đời và trở thành một lễ tết truyền thống với nhiều nét văn hóa độc đáo.

 

Link: http://kyluc.vn/the-story-of-vietkings/the-story-of-vietkings-thang-tu-dong-dau-nau-che-an-tet-doan-ngo-nho-ve-thang-nam/


Theo kyluc.vn


 

content1
content2